Jacaranda Workshop (Kenia)

 

 

De Fair Trade Organisatie heeft sinds 1990 contact met Jacaranda Workshop in Nairobi, Kenia, een organisatie voor geestelijk gehandicapte Kenianen. Van Jacaranda Workshop importeert de Fair Trade Organisatie sieraden.

 

 

1 De context

 

Nairobi, de hoofdstad van Kenia, beschikt nauwelijks over moderne industrie. De meeste luxe artikelen worden gemporteerd of samengesteld uit geïmporteerde onderdelen. Het werk dat in Kenia zelf gebeurt is over het algemeen technisch gezien vrij eenvoudig. Materialen en gereedschappen voor de produktie moeilijk te vinden en erg duur. Grondstoffen voor sieraden zijn er nauwelijks te koop en van wisselende kwaliteit. Verder werkt de telefoon hooguit de helft van de tijd. Al deze zaken maken het bijzonder lastig een bedrijf te runnen in Kenia. Bij Jacaranda Workshop is men er desondanks in geslaagd een bedrijf op te zetten voor geestelijk gehandicapte mensen.

 

In Kenia zijn gehandicapten bijna altijd volledig afhankelijk van de steun van hun familie. De regering heeft nauwelijks voorzieningen voor hen. Wanneer er geen familie is, of als de familie niet helpt, zijn ze gedwongen op de straat te leven. Hoewel verschillende ontwikkelingsorganisaties zeer bezorgd zijn over het lot van de circa 800.000 Keniaanse geestelijk gehandicapten is er tot op heden zijn zij er nog niet in geslaagd hen structureel aan werk en een inkomen te helpen. Jacaranda Workshop is het enige bedrijf in Kenia waar geestelijk gehandicapten zelf een inkomen kunnen verdienen.

 

 

2 De partner

 

2.1 Geschiedenis

Sinds de jaren veertig is er in Kilileshwa, een buitenwijk van Nairobi, een school voor geestelijk gehandicapte kinderen: de Jacaranda-school. Halverwege de zeventiger jaren merkte het hoofd van de school, Barbara Conlon, dat de opleiding eigenlijk weinig zin had zolang er geen werkgelegenheid was wanneer de kinderen van school kwamen. Barbara maakte vervolgens een plan om de geestelijk gehandicapte schoolverlaters aan werk te helpen. Een Brit, Alan Spybey, bracht het plan ten uitvoering door in 1982 Jacaranda Workshops te starten. De gemeente Nairobi stelde direct naast de school grond ter beschikking, waarop de werkplaats gebouwd werd. Eerst stelden de werknemers er gloeilampen samen ten behoeve van de multinational Philips Electrical. Later, vanaf 1983, maakten ze sieraden. Dit type werk bleek bij uitstek geschikt voor de geestelijk gehandicapte ex-leerlingen. Aanvankelijk exporteerde Jacaranda Workshop de sieraden via een tussenhandelaar, later rechtstreeks aan verschillende eerlijke handelsorganisaties.

 

In het begin regen de mensen van Jacaranda Workshop aangekochte onderdelen aaneen tot sieraden. Om de kostprijs omlaag te brengen wilde de organisatie zelf onderdelen voor de sieraden maken. Daarvoor verbleef ontwerpster Jill Prentice van de Britse eerlijke handelsorganisatie Traidcraft in 1986 drie maanden bij Jacaranda Workshop. Zij inventariseerde de belangrijkste obstakels voor een nieuw assortiment sieraden en stelde met een aantal lokale ontwerpers een geheel nieuwe collectie samen. Vanaf dat moment bevatten de sieraden van Jacaranda Workshop zelfgemaakte onderdelen.

 

2.2 De organisatie

Jacaranda Workshop is op de eerste plaats een ontwikkelingsorganisatie. De organisatie staat geregistreerd als een samenwerkingsverband tussen de directeur van de Jacaranda-school en de voorzitter van de Raad van Bestuur van de school. Ze kozen voor deze opzet omdat Jacaranda Workshop op deze manier vergunningen kreeg om te handelen en te exporteren.

De organisatie staat onder toezicht van de Raad van Bestuur van de Jacaranda-school, maar is verder onafhankelijk. Formeel wordt de werkplaats gerund door het managers-comité, bestaand uit leden van de Rotary Club in Nairobi. De dagelijkse beslissingen worden genomen door de staf van Jacaranda Workshop. De inbreng van de werknemers is, als gevolg van hun handicap, zeer beperkt.

Mede dankzij verschillende donoren is Jacaranda Workshop ook financieel en administratief zelfstandig. Diverse ontwikkelingsorganisaties en donoren uit Afrika, Azië en Europa helpen Jacaranda Workshop de financiën rond te krijgen.

 

2.3 Activiteiten

Jacaranda Workshop exporteert haar produkten behalve naar de Fair Trade Organisatie ook naar verschillende andere eerlijke handelsorganisaties. Op de eigen markt verkoopt de organisatie weinig. 

Momenteel werken er 45 mensen bij Jacaranda Workshop, waarvan zeven stafleden. De werknemers hebben allen hun opleiding gevolgd op de Jacarandaschool.

De mensen werken in drie kleine werkplaatsen. Sommigen werken liever buiten op de veranda en krijgen daar dan ook de mogelijkheid voor. De werknemers van Jacaranda Workshop zijn tevreden met het eenvoudige, overzichtelijke werk. 

 

2.4 Arbeidsvoorwaarden

De arbeidsvoorwaarden bij Jacaranda Workshop zijn goed. De maandlonen liggen iets boven het minimumloon en er zijn verschillende faciliteiten voor de werknemers.

De werknemers werken vijf dagen per week en, op vrijwillige basis, op zaterdag. De organisatie betaalt stuklonen, die worden vastgesteld aan de hand van een rekenformule. Deze formule zorgt ervoor dat een zwaarder gehandicapte evenveel kan verdienen als iemand die minder gehandicapt is. Als er weinig werk is, krijgt iedere werknemer een basisloon.

De organisatie betaalt reiskostenvergoedingen, bijdragen voor huisvesting, ziektekostenverzekeringen en soms doktersrekeningen.

Verder organiseert Jacaranda Workshop iedere vrijdag een soos voor de werknemers zodat de mensen elkaar gemakkelijk kunnen ontmoeten. Jacaranda Workshop vindt het belangrijk dat de mensen zich thuis voelen binnen de organisatie.

 

 

3 De producenten en hun produkten

 

De producenten. De producenten zijn geestelijk gehandicapten uit de wijde omgeving rond Nairobi. Ze komen over het algemeen uit arme gezinnen. De meesten wonen bij hun ouders of familie, maar er zijn ook kostwinners onder hen. De leeftijden variëren van 18 tot 35 jaar.

Jacaranda Workshop heeft niet de pretentie haar werknemers op te leiden voor werk buiten de werkplaats. In de huidige Keniaanse samenleving is het onrealistisch te verwachten dat geestelijk gehandicapten (later) zelf ergens anders aan werk kunnen komen. Het is wel zo dat een aantal werknemers intern zijn doorgegroeid naar een andere baan met meer verantwoordelijkheid, zoals chef van een afdeling of administratief medewerker.

Door het werk en het eigen inkomen verandert ook het aanzien van deze geestelijk gehandicapte Kenianen. Zij leiden nu een volwaardig bestaan.

 

De produkten. Jacaranda Workshop maakt verschillende sieraden van onder andere keramiek, kralen, leren koorden en koperdraad. Klei voor kralen komt uit het Limuru gebied in Kenia. De sluitingen, het koperdraad, bladkoper, glas, glazuur en de glazen kralen worden geïmporteerd. De haakjes van de oorbellen, van anti-allergisch metaal, komen uit Groot-Brittannië. De laatste tijd zijn veel van de glazen onderdelen uit de sieraden vervangen door onderdelen van papier maché. De prijs van de glazen onderdelen was vrij hoog. Zo weet Jacaranda de sieraden mooi én betaalbaar te houden.

Het blijft erg moeilijk voor Jacaranda Workshop om nieuwe ontwerpen te maken. De handicap van de producenten stelt vaak haar beperkingen aan de uitvoerbaarheid van nieuwe ontwerpen. 

 

 

4 Mannen en vrouwen

 

In veel organisaties bevinden vrouwen zich in een achtergestelde positie. Bij Jacaranda Workshop is dit niet het geval. Er werken net zoveel mannen als vrouwen en de lonen zijn gelijk voor gelijksoortig werk. 

 

 

5 Assistentie

 

De Fair Trade Organisatie voert in 1995 en 1996 de campagne Mode met Motief. Bij de voorbereidingen van deze campagne, stelde Fair Trade Assistance zich tot doel producentengroepen die zich bezig houden met de produktie van kleding en/of sieraden geïntegreerd ondersteuning te geven, om zo bij deze groepen een collectie te kunnen ontwikkelen. Ook aan Jacaranda Workshop is in het kader van Mode met Motief een assistentie verleend, waarbij veel aandacht is besteed aan produktontwikkeling.